Middelengebruik

Het beperken van de beschikbaarheid van alcohol is een effectieve manier om het alcoholgebruik binnen jullie vereniging te verminderen. Dit omvat het reguleren van schenktijden, het type alcohol dat wordt aangeboden en de hoeveelheid die geconsumeerd kan worden. Door deze maatregelen kunnen jullie als verenigingsbestuur invloed uitoefenen op het drinkgedrag en de timing van alcoholconsumptie onder jullie leden.

Schenktijden en momenten
Het reguleren van schenktijden en momenten waarop een vereniging alcohol verkoopt, heeft invloed op het consumptiegedrag. Dit kan worden bereikt door specifieke tijdsvensters vast te stellen waarbinnen alcoholische dranken mogen worden verkocht en geconsumeerd, evenals door het beperken van alcohol tijdens bepaalde activiteiten.

1. Reguleer schenktijden en -doelgroepen: beperk de totale tijd waarin alcohol mag worden verkocht en geconsumeerd binnen jullie vereniging. Dit kan ook betekenen dat bepaalde tijden of groepen worden uitgesloten van alcoholverkoop, zoals bijvoorbeeld sterke dranken voor eerstejaars.
   1. Stel specifieke tijdsvensters vast voor alcoholverkoop en -consumptie.
   2. Overweeg uitsluiting van soorten drank voor bepaalde doelgroepen, zoals eerstejaars of leden met specifieke functies. Zo kun je bijvoorbeeld sterke drank verbieden voor eerstejaars of zelfs jongerejaars.
2. Beperk schenkmomenten tijdens activiteiten: verminder het aantal momenten en activiteiten waarop alcohol wordt geschonken. Door de beschikbaarheid van alcohol te beperken tijdens specifieke activiteiten, kan de consumptie worden gereguleerd.
   1. Een optie is bijvoorbeeld om geen (sterke) drank meer aan te bieden na een bepaalde tijd gedurende de avond.
   2. Je kunt bijvoorbeeld besluiten om bij specifieke evenementen, zoals inhoudelijke of carrière-evenementen of sportactiviteiten, geen alcohol te schenken.
   3. Reguleer of beperk de verkoop van alcohol tijdens bijvoorbeeld de kennismakingstijd (KMT) om incidenten te voorkomen en een verantwoord imago uit te stralen.
3. Type alcohol en mate van consumptie: het reguleren van het type alcohol en de hoeveelheid die mag worden geconsumeerd kan bijdragen aan een vermindering van het alcoholgebruik. Verenigingen kunnen specifieke soorten alcohol beperken en de verkoop van grote hoeveelheden ontmoedigen.
   1. Beperk de verkoop van dranken met een hoog alcoholpercentage om het alcoholgebruik te verminderen. Dit kun je doen door ze niet meer aan te bieden, ze duurder te maken of ze te verbieden voor bepaalde groepen, zoals eerstejaars.
   2. Overweeg om dranken met een alcoholpercentage boven de 30% te bannen, zoals wodka en rum.
   3. Bied alcoholische dranken aan met een lager alcoholpercentage, zoals apfelkorn, om een minder schadelijke keuze te geven aan de leden.
   4. Ook zijn er bieren met een lager alcoholpercentage, bijvoorbeeld 4% in plaats van 5%.
4. Ontmoedig verkoop van grote hoeveelheden: vermijd het aanbieden van grote hoeveelheden alcohol zoals flessen sterke drank, meters bier of pitchers, om overmatige consumptie te ontmoedigen.
5. 1. Zorg ervoor dat leden geen toegang hebben tot grote hoeveelheden alcohol in één aankoop, wat overmatige consumptie kan aanmoedigen. Bied bijvoorbeeld geen kannen of pitchers drank aan.
   2. Laat leden ook niet hun eigen drank mixen, omdat daarmee het risico bestaat dat ze te veel sterke drank mixen.
   3. Informeer leden over veilige en verantwoorde hoeveelheden alcoholconsumptie om normatief drinkgedrag te bevorderen en een cultuur van matiging te creëren.
6. Reguleer aantal verkooppunten: het verminderen van het aantal verkooppunten binnen de vereniging kan leiden tot een afname van de toegankelijkheid en beschikbaarheid van alcohol. Hierdoor wordt de consumptie van alcohol verminderd, omdat leden meer moeite moeten doen om aan alcohol te komen en minder blootgesteld worden aan prikkels om te drinken.
   1. Beperk het aantal locaties binnen de vereniging waar alcohol wordt verkocht om de beschikbaarheid te verlagen.
   2. Verminder per locatie het aantal bars binnen de vereniging die alcoholische dranken aanbieden. Dit zorgt ervoor dat leden minder makkelijk toegang hebben tot alcohol.
   3. Specifiek richten op het verminderen van verkooppunten die sterke dranken aanbieden kan helpen om het gebruik van hoog alcoholische dranken te beperken.
7. Vergroot beschikbaarheid non-alcoholische dranken: zorg voor een groter assortiment en zichtbaarheid van non-alcoholische dranken en waterpunten om leden te stimuleren minder alcohol en non-alcoholische dranken te drinken.
   1. Bied een breed scala aan non-alcoholische dranken aan, zodat leden meer keuze hebben uit alcoholvrije alternatieven. Neem non-alcoholische opties ook mee in de cultuur van je vereniging, zodat het normaler wordt om 0.0 te drinken.
   2. Richt een gratis 0.0-tap in binnen de vereniging en maak hier actief reclame voor.
   3. Zorg voor voldoende watertappunten op strategische locaties binnen de vereniging, zodat leden altijd een makkelijke en gratis optie hebben om gehydrateerd te blijven zonder alcohol te hoeven drinken.

Verenigingen kunnen de prijs van alcohol verhogen, drankacties beperken en het aanbod van alcoholvrije alternatieven vergroten om het alcoholconsumptiegedrag van hun leden te beïnvloeden. Het verhogen van de prijs van alcoholische dranken resulteert vaak in een afname van het alcoholgebruik. Prijs is een belangrijke factor in de hoeveelheid bier, wijn en sterke drank die mensen aanschaffen en hogere prijzen leiden tot een verminderde beschikbaarheid voor de consumerende leden.

1. Algemene prijsverhoging van alcohol binnen de vereniging: een algemene prijsverhoging van alcohol kan de consumptie verminderen zonder dat de totale inkomsten uit drankverkoop afnemen. De prijselasticiteit van alcohol op vereniging lijkt namelijk relatief klein, waardoor een prijsverhoging niet direct tot een grote omzetafname hoeft te leiden en wel tot minder consumptie.
   1. Verenigingen kunnen de prijzen van alcoholische dranken verhogen om het gebruik te verminderen, terwijl ze financieel stabiel blijven.
   2. Concreet kun je bijvoorbeeld besluiten om algemene prijsontwikkelingen te volgen in de markt, te corrigeren voor inflatie of btw-verhogingen door te rekenen in de prijs. Stap dus af van het vasthouden aan een heel lage bierprijs, dit geeft een verkeerd signaal af.
   3. Gebruik prijsmechanismen om gedrag ten positieve te sturen. Door de prijzen van alcoholische dranken te verhogen, kunnen verenigingen verantwoord drinkgedrag stimuleren onder hun leden.
2. Promoot alcoholvrije consumptie en maak alcoholvrije varianten goedkoper: het aanbieden van alcoholvrije alternatieven tegen een lagere prijs dan alcoholhoudende dranken kan leden aanmoedigen om voor een alcoholvrij alternatief te kiezen.
   1.  Zorg ervoor dat alcoholvrije dranken altijd goedkoper zijn dan hun alcoholhoudende tegenhangers.
   2. Introduceer en promoot gratis 0.0-tapbieren en andere alcoholvrije opties om de consumptie van alcoholvrije dranken te bevorderen.
3. Vergroot winstmarge sterke drank: door sterke drank aanzienlijk duurder te maken dan bier en wijn, kunnen verenigingen de consumptie van sterke drank ontmoedigen en tegelijkertijd hun financiële gezondheid verbeteren.
   1. Maak sterke drank (veel) duurder dan bier en wijn om de verkoop van sterke dranken te ontmoedigen.
   2. Leden zullen dan bijvoorbeeld eerder bier drinken, waar vaak een betere winstmarge op zit dan sterke drank. Daarmee loont het zelfs om af te stappen van sterke drank.

Het verminderen van alcohol gerelateerde marketing binnen verenigingen kan helpen het alcoholgebruik te verminderen. Effectieve maatregelen omvatten het beperken of verbieden van promoties door brouwerijen en alcoholmerken. Dit voorkomt dat leden merkassociatie vanuit brouwerijen en geprikkeld kunnen worden om te drinken.

1. Reduceer promotie en reclame voor alcoholische dranken: verminder de promotie en reclame voor alcoholische dranken binnen jouw vereniging door dergelijke marketing te beperken of te verbieden. Als dat contractueel nu nog niet mogelijk is, neem dit dan mee in de aankomende onderhandelingen met brouwerijen.
2. Bewustzijn van alibi marketing voor 0.0% dranken: wees bewust van alibi-marketing voor 0.0% dranken, aangezien merkassociaties nog steeds kunnen bijdragen aan alcoholgebruik.
3. Reguleer activiteiten of drankspellen gericht op alcoholconsumptie: het reguleren of beperken van activiteiten en drankspellen die gericht zijn op alcoholconsumptie kan bijdragen aan een verminderd en verantwoorder alcoholgebruik. Jullie kunnen samen met leden alternatieve activiteiten ontwikkelen die geen alcoholconsumptie stimuleren en zo de gevoelde sociale druk op deze activiteiten te verminderen.
   1. Overweeg het verminderen of beperken van activiteiten en drankspellen waarbij alcoholconsumptie een centrale rol speelt, zoals bier cantussen en centurions;
   2. Pas activiteiten en spellen aan of vertaal ze naar alternatieven waarbij geen alcoholconsumptie wordt gestimuleerd;
   3. Zorg ervoor dat tijdens activiteiten en drankspellen water beschikbaar is om uitdroging te voorkomen en verantwoord drinkgedrag te bevorderen.

Voor de eerste stap van een Social Norms Approach interventie is een evaluatie binnen je vereniging worden uitgevoerd. Dit houdt in dat er gegevens moeten worden verzameld over zowel de waargenomen als de werkelijke normen binnen de groep die je wilt onderzoeken. Hierbij is het belangrijk dat je inzicht krijgt in hoe groep aankijkt tegen alcoholgebruik en hoe deze percepties zich verhouden tot hun feitelijke gedrag.

1. Data over waargenomen en werkelijke norm: verzamel gegevens over de waargenomen en werkelijke normen over de groep die je wilt onderzoeken. De waargenomen norm kan bijvoorbeeld zijn dat binnen de vereniging algemeen wordt aangenomen dat het normaal is dat iedereen dronken is tijdens een borrel. De werkelijke norm kan zijn dat veel leden het helemaal niet nodig vinden om dronken te zijn tijdens een borrel.
2. Enquêtes: gebruik een medium om gegevens te verzamen dat aanslaat bij de groep die je wilt onderzoeken. Aangeraden wordt om enquêtes te gebruiken aangezien ik een medium dus waarbij je laagdrempelig en op grote schaal gegevens te verzamelen.

Na het verzamelen van gegevens over heersende normen en gedrag, is de bedoeling deze gegevens te analyseren om verschillen tussen werkelijke en waargenomen normen binnen de vereniging te identificeren. Deze analyse helpt mispercepties op te sporen en gebieden te vinden waar sociale normen kunnen worden bijgestuurd. Op basis van deze inzichten kunnen gerichte communicatiecampagnes worden ontwikkeld om mispercepties te corrigeren en werkelijke normen te benadrukken. Het doel is om de percepties van de doelgroep te beïnvloeden en hen aan te moedigen gedrag aan te nemen dat overeenkomt met de gewenste normen.

1. Analyseer data: analyseer de verzamelde gegevens en zoek naar verschillen tussen werkelijke en waargenomen normen. Deze analyse is bedoeld om mispercepties op te sporen en gebieden te vinden waar sociale normen kunnen worden bijgestuurd.
2. Communicatie over mispercepties: ontwikkel communicatie die mispercepties corrigeert en de gewenste normen benadrukt. Denk aan voorlichtingscampagnes, symposia, maar ook factsheets.
3. Experimenteer met boodschap: experimenteer met verschillende boodschappen, waarbij het vocabulaire en de intonatie zijn afgestemd op de groep die je wilt bereiken en beïnvloeden.
4. Zorg voor geloofwaardigheid: zorg ervoor dat de berichten geloofwaardig zijn en gericht op het aanmoedigen van gedragsverandering.

Het evalueren en bijsturen op van resultaten van een campagne die gebaseerd is op de social norm approach is van cruciaal belang om te bepalen of de gestelde doelen zijn bereikt en of de beoogde gedragsveranderingen hebben plaatsgevonden. Check daarom de volgende punten:

1. Check of er impact is: Is er een verschuiving opgetreden in de percepties van groep binnen de vereniging? De social norm approach wil eerst misverstanden corrigeren. Het doel is dat leden de echte gedragsnormen begrijpen, zodat ze zich niet onder druk voelen om zich aan verkeerd begrepen normen te conformeren.
2. Check of de impact groot genoeg is: is de verandering in gedrag en perceptie voldoende om aan de gewenste normen te kunnen voldoen?
3. Check of de impact komt door de campagne: zijn de veranderingen te danken aan de interventie, of spelen er andere factoren mee? Let op andere invloeden die het gedrag van de leden kunnen beïnvloeden.

Inventariseer het aanbod aan trainingen bij organisaties of stichtingen die hulp, expertise en trainingen kunnen faciliteren op het gebied van middelenpreventie binnen jouw vereniging. Een goed voorbeeld van een training die veel verenigingen al gebruiken, is de Introductie Verantwoord Alcohol schenken (IVA).

Door trainingen aan te bieden, voorzie je leden van de nodige kennis en vaardigheden om problematisch alcoholgebruik te herkennen en aan te pakken. Als bestuurder kun je ervoor kiezen om trainingen verplicht te stellen voor bepaalde leden met een specifieke verantwoordelijkheid of functie.

Maak getrainde leden binnen de vereniging zichtbaar en gebruik hen als aanspreekpunt. Deze getrainde leden kunnen een rol spelen in het bieden van ondersteuning en het doorverwijzen naar de juiste hulpbronnen. Je kunt bijvoorbeeld denken aan het standaard trainen van een barcommissie. Die zijn immers vaak al herkenbaar door een bepaalde das of vestje.

Door het inzichtelijk maken van de zorgketen en het opstellen van procedures voor de aanpak van incidenten en problemen, kun je als bestuurder snel en doeltreffend handelen bij problemen. Bovendien krijg je een duidelijk overzicht van welke hulpbronnen beschikbaar zijn en hoe deze ondersteuning kunnen bieden.

1. Inventariseer en documenteer hulpbronnen: maak een overzicht van interne en externe hulpbronnen, inclusief contactpersonen, organisaties en diensten die ondersteuning kunnen bieden bij problemen of incidenten bij problematisch middelengebruik, seksueel grensoverschrijdend gedrag en mentale problematiek.
2. Ontwikkel (preventieve) procedures: zorg voor procedures die jou als bestuurder kunnen helpen bij problemen of rondom bij problematisch middelengebruik, seksueel grensoverschrijdend gedrag en mentale problematiek. In geval van incidenten kan je hier als bestuurder op terugvallen en weten wat je moet doen.

Verenigingen moeten een duidelijk doorverwijssysteem opstellen met stappen voor het zoeken van (professionele) hulp en contactgegevens van relevante hulpbronnen. Dit moet duidelijk aan alle leden worden gecommuniceerd, zodat zij weten waar ze terecht kunnen voor ondersteuning.

1. Zet een doorverwijssysteem op: zorg daarbij voor inzicht in de stappen die leden kunnen nemen om hulp te zoeken, en de contactgegevens van relevante hulpbronnen en contactpersonen.
2. Zorg voor toegankelijke en vindbare informatie: zorg ervoor dat deze informatie gemakkelijk toegankelijk is voor alle leden, bijvoorbeeld via de website van de vereniging, almanakken, en informatieve posters in verenigingshuizen.
3. Organiseer voorlichtingsactiviteiten: organiseer voorlichtingssessies voor leden om hen bewust te maken van de zorgketen en het doorverwijssysteem.
4. Ontwikkel en communiceer procedures: Stel duidelijke procedures op voor het melden en behandelen van incidenten en zorg ervoor dat deze procedures bekend en toegankelijk zijn voor alle leden.

Samenwerking tussen studentenverenigingen en verslavingszorginstellingen (ivz) biedt waardevolle voordelen. Ivz’s kunnen ondersteuning bieden door voorlichting te verzorgen tijdens evenementen en trainingen te faciliteren over het herkennen van problematisch middelengebruik. Dit vergroot het bewustzijn over risico’s en verbetert de capaciteit van studenten om signalen van verslaving te herkennen en ondersteuning te bieden aan medestudenten. Het is essentieel om de bekendheid van de ivz’s te vergroten, zodat studenten weten waar ze hulp kunnen vinden wanneer dat nodig is. En belangrijk om te realiseren: een verslavingszorginstelling houdt zich dus niet alleen bezig met verslavingen, maar kan dus ook helpen bij preventie en vroegtijdige signalering.

1. De verslavingszorginstelling in jouw regio vinden: via deze website van het Trimbos-instituut kun je gemakkelijk vinden welke de verslavingszorginstelling in jouw regio is. Hier staan ook direct hun contactgegevens.
2. Samenwerking inrichten: voor het opzetten van een effectieve samenwerking met alle “preventiepartners” binnen jouw gemeente kun je gebruik maken van “De (studenten)tijd van je leven!” en “De druk(g)ste tijd van je leven?“.

Bied voorlichting over de risico’s en gevolgen van drugsgebruik en verstrek informatie over beschikbare hulpbronnen voor leden die te maken hebben met verslavingsproblemen. Door het organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten wordt bewustzijn en draagvlak gecreëerd.

Communiceer duidelijk het standpunt van de vereniging ten aanzien van drugsgebruik binnen verenigingshuizen. Dit versterkt de boodschap dat de vereniging zich inzet voor een drugsvrije omgeving en het welzijn van haar leden.

Initieer gesprekken met vertegenwoordigers van de verenigingshuizen om samen het convenant op te stellen en ondertekenen. Het convenant bevat duidelijke afspraken en richtlijnen over het niet tolereren van drugsgebruik op locaties geassocieerd met de vereniging.

Implementeer een handhavingsmechanisme of escalatieladder om de naleving van het convenant te waarborgen, zoals regelmatige controles en mogelijke sancties voor overtredingen. Het bestuur blijft betrokken bij het monitoren en ondersteunen van de verenigingshuizen om ervoor te zorgen dat de afspraken worden nageleefd.